Kattengedrag begrijpen: hoe neemt mijn kat de omgeving waar?

Er zijn maar weinig dieren zo mysterieus als een kat. Geen kat is hetzelfde, maar sommige gedragingen laten ze vrijwel allemaal wel eens een keer zien. Soms doen onze huisdieren dingen waarvan we niet weten waarom. Sommige van die dingen zijn overduidelijk, maar soms roept bepaald kattengedrag grote vraagtekens op. Kattengedrag begrijpen begint met meer weten over de manier waarop een kat de wereld om zich heen ervaart.

• Zien: Zo zien katten minder kleuren en vormen dan wij, maar zien ze heel scherp in de schemer en in de nacht. Blauw en groen kunnen katten goed onderscheiden, maar de kleur rood zien ze bijna niet. Een kat ziet kleine details niet scherp, ook niet van dichtbij.

• Horen: De oren van een kat zijn heel goed in het lokaliseren van een prooi. De oren kunnen los van elkaar bewegen en zowel hoge als lage tonen oppikken. Het gehoor van een kat is beter dan die van de mens. Daardoor kunnen katten bijvoorbeeld ook muizen van verre horen.

• Voelen: Een kat heeft tastharen. De bekendste zijn de snorharen en de haartjes boven de ogen, maar ook de pootjes hebben tastharen. Door deze haren reageren katten gevoelig op temperatuurverschillen of op aanrakingen. Katten gebruiken de tastharen om een prooi te onderzoeken of om zich te oriënteren.

• Ruiken: Katten kunnen beter ruiken dan wij. Met hun sterke neus herkennen ze voedsel en feromonen. Het orgaan van Jacobson neemt feromonen waar door de bek te openen en als het ware te ruiken via de mond. Katten gebruiken geur niet om een spoor van een prooi te volgen, zoals bijvoorbeeld honden dat wel doen. 

Waarom spint mijn kat of waarom trilt mijn kat met zijn staart? Lees alles over het meest voorkomende gedrag en leer kattengedrag begrijpen!

Kattengedrag, waarom doet mijn kat dit?

Er valt enorm veel te vertellen over kattengedrag. Het is dan ook onmogelijk om alles in slechts één artikel te bespreken. Waarom doet een kat bepaalde dingen? Het kan lastig zijn om te bepalen waarom een kat iets doet, omdat er dan gekeken moet worden naar het totaalplaatje. De gemoedstoestand kan makkelijker bepaald worden door naar de omstandigheden te kijken, alsook de stand van de oren en de positie van de staart.
De reden dat een kat iets doet kan een uiting zijn van het natuurlijke gedrag, maar er kan ook sprake zijn van (ongewenst) aangeleerd gedrag of een gezondheidsprobleem.

Actieve en minder actieve momenten

Katten zijn van nature hele goede jagers. Zo jagen ze graag op muizen en vogels, maar ook een insect kan de interesse wekken. Een speelhengel of speelgoedmuisje kan dit gedrag stimuleren. Het is voor de kat erg belangrijk dat ze dit gedrag kunnen vertonen. Bovendien onderzoeken ze graag nieuwe plekjes en omgevingen, en klimmen ze graag. Breng daarom voldoende verrijking aan in het leven van uw kat, bijvoorbeeld door een hoge klim- en krabmeubel in huis te plaatsen. Ook het gebruik van voerpuzzels is een manier om het jachtinstinct van de kat te stimuleren.

Daarnaast slaapt een kat tot wel 18 uur per dag. Bij kittens en oudere katten is dit zelfs nog meer. De periodes van slaap en rust worden verdeeld over de hele dag. Het is dan ook belangrijk dat uw kat kan kiezen uit voldoende comfortabele en rustige slaapplekjes in huis.

Tip: Een kat slaapt het liefst niet in de buurt van de voerbak en kattenbak. Plaats deze daarom bij voorkeur niet in de buurt van elkaar.

Krabgedrag

Krabben behoort tot het natuurlijke gedrag en is een basisbehoefte van de kat. Een goede krabpaal is dan ook onmisbaar! Door te krabben verzorgen katten hun nagels en bakenen ze hun territorium af met de geurkliertjes tussen de voetkussentjes. Een andere manier om het territorium af te bakenen is door middel van sproeien, iets waar menig katteneigenaar niet blij van wordt. Door te castreren/steriliseren verdwijnt dit gedrag meestal. 

Kneden

De meningen zijn verdeeld als het neerkomt op de exacte reden voor kneedgedrag. Volgens deskundigen zijn er meerdere redenen voor dit gedrag en ontstaat het kneden al tijdens de eerste levensfase in het nest. 

Katten kneden door met de voorpoten afwisselend te drukken op bijvoorbeeld uw benen. Tijdens dit 'graaien' met de voorpootjes kijkt uw kat soms met deels geopende ogen voor zich uit en lijkt het alsof ze in een soort roes verkeren. Het kneden is een kalmerend signaal voor katten. Het begint al tijdens de kittenperiode, waar het kneden met de voorpootjes wordt gedaan om de melkproductie tijdens het drinken bij de moederpoes te stimuleren.
Als uw kat op uw schoot kruipt en begint te kneden, dan is dit een manier om zichzelf gerust te stellen en te ontspannen. Dit gedrag kan een teken van comfort en genegenheid zijn, en is mogelijk ook een manier om het territorium te markeren met de geurkliertjes tussen de voetkussentjes. 

Kopjes geven

Wanneer een omgeving veilig en vertrouwd voelt, dan zal de kat dit laten blijken door kopjes te geven. Telkens als de kat zijn kop tegen meubels of uw benen wrijft, dan komen er feromonen vrij. Als u dit gedrag ziet, kunt u er dus zeker van zijn dat uw kat zich erg goed en veilig voelt!

Kattengedrag: lichaamstaal en geluiden 

Katten communiceren door middel van lichaamstaal. Ze gebruiken niet alleen hun ogen, lichaam en staart om iets duidelijk te maken, maar ook de stand van de oren zegt veel. Ook maken katten diverse soorten geluiden om te communiceren. Hierbij kunt u denken aan spinnen, miauwen of blazen. Trilt uw kat wel eens met de staart of hoort u hem of haar wel eens rare geluiden maken bij het zien van een vogel?

Trillen met de staart

Als de staart van uw kat recht omhoog staat en een trillende beweging maakt, dan is dit een teken van opwinding of enthousiasme. Het ziet eruit alsof de kat aan het sproeien is, maar in dit geval wordt er geen urine verspreid. Gelukkig maar, want dat zien we liever niet in huis. Dit 'droogsproeien' gaat soms ook wel eens gepaard met trappelende achterpoten. Na een paar seconden loopt de kat weer verder alsof er niks gebeurd is. 

Mekkeren

Het 'mekkeren' naar vogels heeft geen officiële naam, maar alle kattenbaasjes begrijpen over welk geluid het gaat. Meestal maakt een kat dit geluid als er bijvoorbeeld een vogel voor het raam zit. Er is geen officieel onderzoek gedaan naar dit 'mekkergedrag' en om die reden kan er dus ook niet met zekerheid bepaald worden waarom de kat dit doet. Sommige deskundigen vermoeden dat een kat dit uit frustratie doet, omdat hij niet bij de vogel in de buurt kan komen. Sommige katten 'mekkeren' ook naar soortgenoten, waardoor sommige mensen denken dat dit een vorm van kalmerend gedrag is.

Miauwen

Katten kunnen vanwege verschillende redenen miauwen. De ene kat is 'spraakzamer' dan de ander. Zo zijn er katten die miauwen als hun baasje thuiskomt, wanneer ze eten willen of simpelweg behoefte aan aandacht hebben. Dit gedrag wordt tevens versterkt als u hier vaak op reageert. In sommige gevallen kan (veelvuldig) miauwen ook een teken van een bepaald ongemak zijn, zoals pijn of stress.

Spinnen

Ook spinnen kan meerdere betekenissen hebben. Veel mensen denken dat een kat dit enkel doet omdat hij of zij ontspannen en tevreden is, maar een kat kan ook spinnen om zichzelf gerust te stellen. Een kitten spint voornamelijk tijdens het drinken bij de moederpoes, en de volwassen kat kan dit doen om tevredenheid te uiten of zichzelf gerust te stellen, bijvoorbeeld bij pijn of stress.

Blazen of grommen

Een kat blaast of gromt vrijwel altijd uit angst. Door te blazen laat de kat weten dat de ander beter uit de buurt kan blijven. Als uw kat dit naar u doet, dan kunt u dit het beste negeren. Door boos te worden kan de angst van de kat alleen maar verergeren. Door zelf rustig te blijven is de kans groot dat uw kat snel beseft dat dit gedrag niet nodig is. 

Ongewenst gedrag

Ongewenst gedrag kan verschillende oorzaken hebben. Er kan sprake zijn van stress of pijn, maar in sommige gevallen kan observatiegedrag de boosdoener zijn (ongewenst gedrag overnemen door een andere kat te observeren). Ook kunnen diverse factoren in huis voor gedragsproblemen zorgen. Denk hierbij aan een vieze kattenbak of een verkeerde plaatsing van de kattenbak, onvoldoende uitdaging, niet de mogelijkheid hebben om het natuurlijke gedrag te uiten (gebrek aan speeltjes, krabpaal etc.).

In het geval van een medische oorzaak is het vanzelfsprekend belangrijk om uw dierenarts te raadplegen. Twijfelt u over de oorzaak? Ook dan is het van groot belang dat u contact opneemt met uw dierenarts. Als blijkt dat het gedragsprobleem geen medische oorzaak heeft, dan kan het inschakelen van een kattengedragsdeskundigen uitkomst bieden. 

Let op: De informatie op deze pagina is een algemeen advies. Ieder huisdier is anders. Qua karakter, werking van het lichaam en gezondheid zijn er grote verschillen per individu. Neem bij enige twijfel dan ook contact op met uw dierenarts om eventuele gezondheidsproblemen vast te stellen en te laten verhelpen. 

Nog meer weten? 

Wilt u graag weten hoe u stress bij uw kat kunt herkennen of bent u nieuwsgierig geworden naar bijvoorbeeld informatie over de juiste voeding? Bekijk dan onze blogpagina met handige tips en adviezen over de gezondheid en verzorging van uw kat!